Metin Cengiz

Metin Cengiz

 

 

 

 

 

 

Şair, yazar. Ardahan, Göle (3 Mayıs 1953,) doğumlu. Fatma Hanım ile ilkokul öğretmeni Tahsin Cengiz’in oğlu. 1964’te Göle Merkez İlkokulu’nu, 1972’de Kars Alpaslan Lisesi’ni, 1977’de Erzurum Atatürk Üniversitesi Temel Bilimler ve Yabancı Diller Yüksek Okulu Fransızca Bölümü’nü bitirdi. Çeşitli tarihlerde siyasi dergi çıkarmak ve siyasi eylemde bulunmaktan dolayı bir çok defa tutuklandı. 1977-1987 yılları arasında Erzurum, Kars ve İstanbul’da Fransızca öğretmenliği yaptı. Bu süre içinde 1987’de İstanbul Marmara Üniversitesi Fran­sızca Bölümü’nü bitirdi. 12 Eylül döneminde TCK’nun 141. maddesinden 2 yıl hapis yattı. Öğretmenlik yıllarında il içi ve il dışı sürgünlere gönderildi, açığa alındı. Muş’ta öğretmenlik görevini sürdürürken iştifa ederek İstanbul’a dö­nüp Günaydın Gazetesi, Sosyal Yayınlar, Papirüs Yayınları ve Tüyap’ta  düzeltmen, redaktör, editör ve çevirmen olarak çalıştı. Bir süre ara verdiği öğretmenliğe Türkçe öğretmeni olarak 1993’te yeniden başladı. Öğretmenliğin yanı sıra Yön Yayınları’nda editör olarak çalıştı. 2002’de öğretmenlikten emekli oldu. 2005 yılında şiir ve şiirin sorunları üzerine yayın yapmak üzere şair dostlarıyla adı sonradan Şiirden Yayıncılık olarak değiştirilen Digraf Yayınevini kurdu. Özel bir dershanede çalıştı. 2010’da (Eylül) Şiir’den dergisini yayımlamaya başladı.

İstanbul’da yaşıyor; bir çocuk babası.

İlk yazısı “Nasıl Şiir” 3 Mayıs 1980 tarihinde ve ilk şiiri Demokrat gazetesinde yayımlandı.

Şiirleri, yazıları, çevirileri ve kendisiyle yapılan söyleşileri Broy, Yazko Edebiyat, Yeni Düşün, Varlık, Bahçe, Düşler, Adam Sanat, Gösteri, Edebiyat ve Eleştiri, Islık, Şiir Odası, Yeni Biçem, Şiir Ülkesi, Kedi Şiir Seçkisi, Öteki-siz, Yasakmeyve, Parantez, Sonsuzluk ve Bir Gün, Cumhuriyet Kitap, Güzel Yazılar, Hece, No, Kavram Karmaşa, İnsan Şiir Defteri, Şiir Oku, Atika, Pigmelion (Kıbrıs), Yaratım, Mor Taka vb. gibi dergi ve gazetelerde yayımlandı. 1988-1989 ve Varlık (1998-2002) ve Hürriyet Gösteri (2003-2004) dergisinde şiir ve so­runları ekseninde düzenli olarak aylık yazılar yazdı. “Yenibütün Şiir Hareketi” içinde bulundu.

Karadeniz TV’de “Şiir ve Resim” programını hazırlayıp sundu. Türkiye Yazarlar Sendi­kası, Türk PEN, Edebiyatçılar Derneği üyesidir.

Şiirleri Fransızca, İngilizce, Almanca, İspanyolca, İtalyanca, Boşnakça, Rusça,  Romence, Makedonca, Bulgarca, Arapça, İbranice,  Sırpça, Yunanca, Hintçe, Vietnamca, Japonca, Azerice ve Kürtçe gibi birçok dile çevrildi. Levant dergisinde (2009, Montpellier), Convorbiri Literare’da (Romanya, Temmuz 2011) ve Poesia’da (Romanya, 2011) şiirleri dosya halinde Türkçeleriyle birlikte yayımlandı. Bazı şiirleri de Europe dergisinde yayımlandı (2014).

Editörlüğünü yaptığı Çağdaş 17 Türk Şairi adlı antoloji Harmattan Yayınları arasında çıktı (2009, Paris), Jaime B. Rosa ile hazırladığı Çağdaş Türk Şiiri Antolojisi ise İspanya’da yayımlandı (2013); Vito İntini ile birlikte hazırladığı “antologia di poeti italiani e turchi/ Türk ve İtalyan şairler antolojisi” “Como Cerchi Sull’acqua/ Suda Halkalar Gibisin” adıyla İtalya’da yayımlandı (2014, Grafiche Vito Radio Editore). Birçok ülkeyle karşılıklı şiir antolojileri düzenlemektedir (Romanya, Sırbistan, Makedonya, İtalya, İsrail, Filistin). Fransız şair Michel Ménassé ile yaptığı işbirliği sonucu Fransız ve Türk şairlerinden karşılıklı çeviriler yapıldı. Fransız şairlerin şiirleri Şiirden dergisinde yayımlandı; Türk şairlerin şiirleri ise “Voix d’İstanbul” (İstanbul’un Sesi) dosya adıyla Europe dergisinde yayımlandı (2014, no:1019).  Seçme şiirleri Arnavutluk, Romanya, Kolombiya, İtalya ve Amerika’da yayımlanmak üzeredir.

“Gelenekten yararlanan, modern dünyanın gerçekliğini şiirinde yansıtan, insanı bütünlüğü içinde, yaşadığı gerçeklik ve duyu dünyasıyla derinliğine ele almaya çalışan, insanın parça­lanmışlığını, manipule edilmesini duyumsatan, dünyanın değiştirilmesini, insanların ufkunu değiştirmek olarak işleyen bir şiiri var.” ( Aşk İlahileri, s: 1, tanıtım yazısı)

      Kaynaklar:

            Tanzimat’tan Bugüne edebiyatçılar Ansiklopedisi Cilt I / 2001, Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık, İst., s: 266

            Cumhuriyetten Günümüze Türk Şiiri Antolojisi Cilt 5 / Abdullah Özkan – Refik Durbaş / 1999, Boyut Dosya Yayınları, İst., s: 1052-1053

 

ESERLERİ:

Şiir: Bir Tufan Sonrası (1988);Büyük Sevişme (1989); Zehirinde Açan Zambak (1991); İpek’A (1993); Şarkılar Kitabı (1995); Gençlik Çağı (1998); Aşk İlahileri & Günümüze Hüzzamlar (2006); Özgürlük Şiirleri (2008); Sonsuzluk Çiseler Büyük Sularda & Dünyaya Katkımız Ebru Vurgusu (İkisi bir arada 2. Basım, 2015); İmgeler Benim Yurdum (2011, ikinci baskı 2016); Yeryüzü Halleri (2013); Elemli Şiirler (Galip mahlası ile, 2015).

 

Deneme-Eleştiri-İnceleme: Şiirin Gücü (2. Basım, 2006), 1923-1953 Toplumcu Gerçekçi Şiir (2. Basım, 2015), Modernleşme ve Modern Türk Şiiri (2. Basım, 2011), Şiir, Din ve Cinsellik (2005), Nâzım’dan 70’li Yıllara Türk Şiirine Eleştirel Bir Bakış (2005),  Şiir, İmge, Biçim, Biçem-Şiirin Teorik Sorunları (2005), Şiir, Dil, Şiir Dili, Şiirsel Anlam (2005), Küreselleşme, Postmodernizm ve Edebiyat (2007). İmge Nedir (2009, ikinci basım 2014), Kültür ve Şiir (2010), Felsefe ve Şiir (2010, ikinci basım 2014), La Paix (Şiir ve Hayata Dair Denemeler, 2011), Platon ve Aristoteles’te Şiir Düşüncesi (2012), Cemal Süreya, İkinci yeni Bilincinin Kurucu Gücü (2012, ikinci basım 2012, üçüncü basım 2016), Şiir Nasıl Yazılır (2013), Eleştirel Çağdaş Büyük Türk Şiiri Antolojisi (2016).

 

Röportaj: Hayat, Edebiyat, Siyaset-Ahmet Oktay ile Dünden Bugünden (2004).

Çeviri: Max Jacob / Sahici Mucizeler (derleyen: Ülkü Tamer; 1991), Aimé Cesaire/ Seçme Şiirler  (Eray Canberk ile, 1999, ikinci baskı 2001), Pablo Neruda /Aşk Soneleri (1991), Pablo Neruda (Ateşten Kılıç, 1991), Eugene Guillevic /Seçme Şiirler (1993), Jacques Prevert /Seçme Şiirler (Eray Canberk ile 1994), Jules Laforgue /Sevdalılar (1991, 2. baskı 2016), Venus Khoury Ghata/Gölgeler ve Çığlıklar (1996), Baudelaire’den Günümüze Modern Fransız Şiiri (Çev. ve haz., 2000), Batmış Güneşler Üstünde Günümüz Fransız Şiirinden Seçmeler  (2005), Naim Araidi/Acıklı Şeyler İçin Bayram (2010), Gerard Augustin/Seçme Şiirler (Eray Canberk, Başak Aydınalp, Müesser Yeniay ile, 2011), Michel Cassir/Kişisel Antoloji (Eray Canberk, Müesser Yeniay ile, 2011), Tahar Bekri/Sabırsız Düşler (Medine Sivri ile, 2012), Çağdaş İspanyol Şiiri Antolojisi (Müesser Yeniay ile, 2013), Deniz Şiirleri (Jaime B. Rosa, 2014).

 

ÖDÜLLERİ:

-Şarkılar Kitabı ile 1996 yılı Behçet Necatigil Şiir Ödülü’nü;

-Sonsuzluk Çiseler Durgun Sularda (Toplu Şiirler 1) ve Dünyaya Katkımız Bir Ebru Vurgusu (Toplu şiirler 2) ile 2010 Melih Cevdet Anday Şiir Ödülü’nü;

Bütün yapıtlarıyla Romanya’da Yazarlar Birliği ile Targu Jiu Kent Konseyi ve Kültür Merkezi tarafından verilen Uluslararası Tudor Arghezi  şiir ödülünü aldı

-2014’te Mersin Ticaret ve Sanayi Odası tarafından verilen 8. Mersin Kenti Edebiyat Ödülü‘ne değer görüldü.

 

DİĞER ÜLKELERDE YAYIMLANAN KİTAPLARI

-Apres une tempête et autres poèmes (Çeviri: Gerard Augustin, Harmattan Yayınları, 2006, Paris-Fransa)

-Poemas Escogidos (Çeviri: Jaime B. Rosa, iki dilli/ Liber Factory, 2013, Madrid-İspanya)

-Povremeno (Çeviri Avdija Salkoviç, Narodna Biblioteka, “Dositej Obradovic”, 2015, Yeni Bazar, Sırbistan)

– Fekete És Fehér (Çeviri Attila Balaz, Ab-Art, 2015, Budapeşte- Macaristan)

– Duet of  Nights (Çeviri Mariko Sumikura, Akira Asuka’nın şiirleriyle birlikte Ortak kitap, Japon Universal Poets Association-Evrensel Japon Şairler Birliği, 2015, Kyoto-Japonya)

-The Pure Sun/ Măt Tròi Tinh Khiễt (Çeviri:Nguyén Thi Tuyét Ngăn, 2015, Vietnam Yazarlar Birliği, Hanoi-Vietnam)

Poems for love and revolution (Translated by divers turkish hands, 2017, CC. Marimbo, Berkeley, Kalifornia)